Choroby skóryŁuszczyca paznokci: objawy, przyczyny i leczenie

Łuszczyca paznokci: objawy, przyczyny i leczenie

Łuszczyca paznokci stóp – pogrubiałe, zażółcone i kruszące się paznokcie ze zniekształconą powierzchnią.

Łuszczyca paznokci to postać łuszczycy, w której przewlekły stan zapalny obejmuje macierz lub łożysko paznokcia. Płytka pokrywa się wtedy drobnymi dołkami, staje się zgrubiała, żółtawa albo odkleja się od podłoża. Zmiany paznokciowe ma w którymś momencie życia nawet 90% osób z łuszczycą plackowatą, a u 5–10% chorych paznokcie są jedynym objawem choroby, bez zmian na skórze. Łuszczyca paznokci nie jest zakaźna, ale często myli się ją z grzybicą, dlatego przed leczeniem trzeba ją prawidłowo rozpoznać.

Czym jest łuszczyca paznokci

Paznokieć powstaje w macierzy, ukrytej pod skórką u jego nasady, i wysuwa się po łożysku, czyli skórze pod płytką. Łuszczyca może zaatakować jedną lub obie te struktury, a od tego zależy wygląd zmian. Choroba ma podłoże immunologiczne: układ odpornościowy wywołuje stan zapalny, który zaburza wzrost i rogowacenie paznokcia. Wśród dorosłych chorych na łuszczycę zmiany paznokciowe ma w którymś momencie życia 80–90%; u dzieci są znacznie rzadsze. Ryzyko rośnie wraz z czasem trwania i ciężkością łuszczycy skóry. Chorują równie często kobiety i mężczyźni, najczęściej po 40. roku życia.

Objawy

Zmiany mogą dotyczyć jednego paznokcia lub wszystkich, częściej rąk niż stóp. Nasilenie waha się od drobnych defektów kosmetycznych po bolesne, zniekształcone płytki utrudniające pracę i chodzenie.

Gdy zajęta jest macierz:

  • naparstkowanie – punktowe wgłębienia w płytce, rozmieszczone liniowo lub bezładnie, jak ślady po ukłuciu igłą; to najczęstszy objaw;
  • białe plamy (leukonychia) i czerwone plamki w obłączku u nasady paznokcia;
  • podłużne bruzdy i rozszczepianie płytki oraz poprzeczne rowki (linie Beau) po zaostrzeniu choroby;
  • kruszenie się i matowienie paznokcia, w ciężkich przypadkach całkowite zniszczenie płytki.

Gdy zajęte jest łożysko:

  • plamy olejowe – żółtawe lub łososiowe przebarwienia prześwitujące spod płytki, wyglądające jak kropla oleju pod paznokciem; to objaw bardzo charakterystyczny dla łuszczycy;
  • onycholiza – odwarstwianie się płytki od łożyska, zaczynające się od wolnego brzegu, z różową lub czerwoną obwódką na granicy zdrowej części;
  • hiperkeratoza podpaznokciowa – gromadzenie się kredowych mas rogowych pod paznokciem, które unoszą i pogrubiają płytkę;
  • krwawienia drzazgowate (linijne wybroczyny) – cienkie, ciemne kreski pod paznokciem, zwykle w jego dalszej części.

Paznokcie mogą być bolesne; uczucie napięcia pod płytką utrudnia zapinanie guzików czy noszenie butów, a odklejona płytka łatwo zaczepia się o ubranie.

Łuszczyca paznokci dłoni: naparstkowanie, żółte plamy olejowe i oddzielanie się płytkiZgrubiała, krusząca się płytka paznokcia z hiperkeratozą podpaznokciową w łuszczycy

Łuszczyca paznokci a stawy

Zmiany paznokciowe to sygnał ostrzegawczy: występują częściej u osób z łuszczycowym zapaleniem stawów i wiążą się z większym ryzykiem jego rozwoju. Choroba ta charakterystycznie zajmuje stawy międzypaliczkowe dalsze palców, tuż przy zmienionych paznokciach. Jeśli oprócz zmian paznokci pojawia się ból, sztywność lub obrzęk stawów palców, palce kiełbaskowate (dactylitis), ból pięt lub pleców nasilony rano, powiedz o tym lekarzowi. Wczesne rozpoznanie i leczenie zapalenia stawów chroni je przed trwałym uszkodzeniem.

Przyczyny i czynniki wyzwalające

  • Predyspozycja genetyczna – łuszczyca w rodzinie zwiększa ryzyko.
  • Nieprawidłowa odpowiedź immunologiczna – układ odpornościowy atakuje własne komórki paznokcia.
  • Urazy – uderzenia, obgryzanie, agresywny manicure, ciasne obuwie; drażnienie może wyzwalać nowe zmiany (objaw Köbnera).
  • Infekcje, silny stres, niektóre preparaty nasilające łuszczycę skóry mogą zaostrzać także zmiany paznokciowe.

Z czym można pomylić łuszczycę paznokci

ChorobaCzym się różni
Grzybica paznokciCzęściej na stopach i zwykle na pojedynczych paznokciach, zaczyna się od wolnego brzegu i często towarzyszy jej grzybica skóry stóp; płytka żółtobrązowa i krusząca się, brak naparstkowania i plam olejowych. Rozstrzyga badanie mykologiczne. Grzybica może współistnieć z łuszczycą, bo uszkodzona płytka łatwiej ulega zakażeniu.
Uraz paznokciaDotyczy jednego palca, ma wyraźną przyczynę, a zmiana wyrasta wraz z paznokciem w ciągu kilku miesięcy.
Liszaj płaski paznokciŚcieńczenie i podłużne prążkowanie płytki, zbliznowacenie w postaci skrzydlika (pterygium) nasuwającego się na płytkę; często zmiany w jamie ustnej lub na skórze.
Wyprysk wałów paznokciowychPoprzeczne fale i nierówności płytki spowodowane zapaleniem skóry wału paznokciowego, który jest zaczerwieniony i swędzi.

Diagnostyka

Gdy pacjent ma łuszczycę skóry lub stawów, rozpoznanie stawia się na podstawie oglądania paznokci, często za pomocą dermatoskopu; przy onycholizie lub zgrubieniu płytki i tak warto wykluczyć współistniejącą grzybicę. Gdy paznokcie są jedynym objawem, lekarz najpierw wyklucza grzybicę: ścinki paznokcia i masy spod płytki bada się mikroskopowo i w hodowli. Biopsję macierzy wykonuje się rzadko, tylko przy niejasnym obrazie, bo grozi trwałym zniekształceniem paznokcia. Nasilenie zmian można opisać skalą NAPSI, która ułatwia ocenę efektów leczenia.

Leczenie

Łuszczyca paznokci jest trudniejsza do leczenia niż zmiany skórne, ponieważ preparaty słabo przenikają przez płytkę, a paznokieć rośnie powoli. Plan zależy od nasilenia zmian, bólu i tego, czy zajęta jest także skóra lub stawy.

  • Zasady ogólne: paznokcie krótko obcięte, ochrona przed urazami, a jeśli badanie wykazało również grzybicę, najpierw leczy się grzybicę, co zwykle trwa kilka miesięcy.
  • Leczenie miejscowe: preparaty przeciwzapalne o dużej mocy, pochodne witaminy D lub preparaty miejscowo hamujące reakcję immunologiczną, wcierane w wał paznokciowy i pod odklejoną płytkę przez wiele miesięcy; dobiera je dermatolog.
  • Wstrzyknięcia w okolicę paznokcia: preparat przeciwzapalny podawany w wał paznokciowy co 4–6 tygodni pomaga przy zmianach macierzy opornych na leczenie miejscowe; zabieg wykonuje lekarz w gabinecie.
  • Leczenie ogólne: gdy zmiany są rozległe, bolesne lub współistnieje łuszczyca skóry i stawów, stosuje się klasyczne preparaty immunomodulujące, doustne pochodne witaminy A, terapię biologiczną lub nowsze doustne inhibitory szlaków zapalnych. To leczenie prowadzi i monitoruje specjalista.
  • Fototerapia i laser mają w łuszczycy paznokci ograniczoną skuteczność i są metodami uzupełniającymi.

Leczenie wymaga cierpliwości: paznokieć ręki odrasta w około 6 miesięcy, a paznokieć stopy w 12–18 miesięcy, więc poprawę widać dopiero po kilku miesiącach, a nawroty są częste. Choroba przebiega falowo i u części osób wycisza się samoistnie.

Pielęgnacja paznokci na co dzień

  • Obcinaj paznokcie krótko i prosto, pilnikiem wygładzaj ostre brzegi.
  • Nie obgryzaj paznokci i nie wydłubuj mas spod płytki; nie odsuwaj ani nie wycinaj skórek, bo uraz macierzy wyzwala nowe zmiany.
  • Zrezygnuj z paznokci żelowych, hybrydowych i akrylowych, tipsów oraz agresywnego manicure; zwykły lakier jest dozwolony i może maskować zmiany.
  • Do prac w wodzie i z detergentami zakładaj bawełniane rękawiczki pod gumowe; po umyciu rąk wcieraj emolient w paznokcie i skórki.
  • Noś wygodne, niezbyt ciasne obuwie; przy zmianach na stopach unikaj sportów obciążających palce.
  • Ogranicz stres i alkohol, nie pal: wszystkie te czynniki nasilają łuszczycę.

Kiedy zgłosić się do lekarza

Do dermatologa warto zgłosić się, gdy zauważysz dołki, plamy olejowe, odklejanie lub zgrubienie kilku paznokci, zwłaszcza jeśli chorujesz na łuszczycę, ktoś w rodzinie ma łuszczycę lub bolą Cię stawy palców. Leczenie na własną rękę preparatami przeciwgrzybiczymi opóźnia właściwą terapię, bo grzybica i łuszczyca wyglądają podobnie, a leczy się je zupełnie inaczej. Dermatolog mojaDerma oceni zdjęcia paznokci i opis objawów podczas konsultacji online, wskaże, czy potrzebne jest badanie mykologiczne albo ocena stawów, i zaproponuje plan leczenia; wstrzyknięcia wykonuje się w gabinecie, a leczenie ogólne wymaga wizyty stacjonarnej i badań kontrolnych.

Najczęściej zadawane pytania

Czy łuszczyca paznokci jest zaraźliwa?
Nie. Łuszczyca paznokci to choroba o podłożu immunologicznym, a nie zakażenie, więc nie można się nią zarazić przez dotyk, wspólne ręczniki czy narzędzia do manicure. Zaraźliwa jest natomiast grzybica paznokci, która wygląda podobnie, dlatego przy wątpliwościach lekarz zleca badanie mykologiczne.
Czy łuszczyca może zająć tylko paznokcie, bez zmian na skórze?
Tak. U 5–10% chorych zmiany paznokciowe są jedynym objawem łuszczycy, a u innych zmiany paznokciowe wyprzedzają zmiany skórne o lata. Dlatego naparstkowanie czy plamy olejowe bez zmian na skórze też warto pokazać dermatologowi.
Jak odróżnić łuszczycę paznokci od grzybicy?
Na łuszczycę wskazują naparstkowanie, żółtawe plamy olejowe pod płytką i zajęcie wielu paznokci rąk, często u osoby z łuszczycą skóry lub w rodzinie. Grzybica częściej dotyczy pojedynczych paznokci stóp, zaczyna się od wolnego brzegu i daje żółtobrązowe, kruszące się płytki. Pewność daje tylko badanie ścinków paznokcia, a obie choroby mogą występować razem.
Czy zmiany paznokci oznaczają, że będę mieć zapalenie stawów?
Nie zawsze, ale ryzyko jest wyższe. Łuszczycowe zapalenie stawów rozwija się częściej u osób z łuszczycą paznokci i charakterystycznie zajmuje stawy międzypaliczkowe dalsze palców, tuż przy zmienionych paznokciach. Ból, sztywność lub obrzęk palców, zwłaszcza rano, trzeba zgłosić lekarzowi, bo wczesne leczenie chroni stawy.
Jak długo trwa leczenie i kiedy widać efekt?
Miesiącami. Preparaty słabo przenikają przez płytkę, a paznokieć dłoni odrasta w około pół roku, stopy nawet w rok lub dłużej, więc pierwszą poprawę widać zwykle po 3–6 miesiącach. Leczenie prowadzi się systematycznie, a nawroty są częste, dlatego o paznokcie trzeba dbać stale.
Czy zniszczony paznokieć odrośnie zdrowy?
Zwykle tak, jeśli stan zapalny uda się wyciszyć, bo macierz nie ulega zbliznowaceniu. Nowa, zdrowa płytka wysuwa się od nasady i stopniowo zastępuje zmienioną. Przy wieloletnich, bardzo nasilonych zmianach lub po urazie macierzy część zniekształceń może się utrzymywać.
Czy przy łuszczycy paznokci można robić manicure i malować paznokcie?
Zwykły lakier jest dozwolony i może maskować zmiany. Zrezygnuj natomiast z paznokci hybrydowych, żelowych, akrylowych i tipsów oraz z wycinania i odsuwania skórek, bo urazy macierzy i nakładanie grubych, sztywnych mas na osłabioną płytkę nasilają chorobę.
Czy dermatolog może ocenić łuszczycę paznokci online?
Tak, wstępnie. Na wyraźnych zdjęciach paznokci widać naparstkowanie, plamy olejowe czy onycholizę, a wywiad o łuszczycy i bólach stawów uzupełnia obraz. Jeśli lekarz podejrzewa grzybicę lub zapalenie stawów, skieruje na badanie mykologiczne bądź ocenę reumatologiczną, a jeśli potrzebne są wstrzyknięcia lub leczenie ogólne, umówi wizytę stacjonarną.
Wciąż niepewny?

Dermatolog przygotuje plan dopasowany do Twojej skóry.

Nie kolejny krem z apteki — diagnoza certyfikowanego specjalisty i osobisty plan leczenia w ciągu 24 godzin.

Rozpocznij konsultację
Osobisty plan leczenia
24 h
Diagnoza
Plan leczenia
Zalecenia
mojaDerma
Certyfikowany dermatolog

Autor artykułu

Anna Tunkeviča

Weryfikacja medyczna

Kamila Poborca(Dermatolog)

Inne nasze artykuły

Ciemieniucha u 2-miesięcznego niemowlęcia: żółte, tłuste łuski na owłosionej skórze głowy

Ciemieniucha u niemowlaka: przyczyny, objawy i pielęgnacja

Ciemieniucha to łagodna postać łojotokowego zapalenia skóry u niemowląt. Skąd się bierze, jak bezpiecznie usuwać łuski i kiedy pokazać dziecko lekarzowi.

Trądzik odwrócony (hidradenitis suppurativa): objawy, przyczyny i leczenie

Trądzik odwrócony (HS): bolesne guzki i ropnie pod pachami i w pachwinach, które wciąż wracają. Przyczyny, stadia Hurleya, czym różni się od czyraka, leczenie.

Prosaki (milia): skąd się biorą i jak je bezpiecznie usunąć

Białe grudki pod oczami lub na policzkach? Prosaki (milia) to niegroźne torbiele keratynowe. Sprawdź, skąd się biorą, czy znikają same i jak je usunąć.

Rozstępy: przyczyny, rodzaje i jak je zmniejszyć

Rozstępy: skąd się biorą na brzuchu, udach i piersiach, czym różnią się czerwone od białych, kiedy mogą oznaczać chorobę i które metody naprawdę je zmniejszają.