Czerniak — objawy, diagnostyka i leczenie

Czerniak to złośliwy nowotwór skóry wywodzący się z melanocytów — komórek barwnikowych odpowiedzialnych za kolor skóry. Może rozwinąć się na zdrowej skórze albo w obrębie istniejącego znamienia, zwłaszcza dużego, nieregularnego lub zmieniającego się w czasie. Choć stanowi niewielki odsetek nowotworów skóry, jest najgroźniejszy, ponieważ potrafi szybko dawać przerzuty do innych narządów.

Ryzyko rośnie przy rodzinnym występowaniu czerniaka, jasnej karnacji z licznymi znamionami lub piegami oraz przy osłabionym układzie odpornościowym. Duże znaczenie ma też długotrwała ekspozycja na słońce i korzystanie z solarium, a także przebyte poparzenia słoneczne, szczególnie w dzieciństwie. To czynniki środowiskowe, których można unikać.

Reguła ABCDE pomaga wcześnie wychwycić podejrzane zmiany: A — asymetria (jedna połowa znamienia różni się od drugiej), B — nierówne brzegi, C — kilka kolorów w jednej zmianie (czarny, brązowy, czerwony, niebieski lub biały), D — średnica większa niż 6 mm, E — ewolucja, czyli zmiany w czasie. Dodatkowe sygnały to świąd, krwawienie, niegojąca się rana lub uniesienie ponad powierzchnię skóry.

Dermatolog najpierw ocenia zmianę wzrokowo i dermatoskopem. Przy podejrzeniu czerniaka zmianę usuwa się chirurgicznie z marginesem zdrowej skóry i przekazuje do badania histopatologicznego, które określa, czy jest złośliwa i jak głęboko sięga. W dalszych etapach można wykonać badania krwi, USG, RTG lub tomografię, aby ustalić stopień zaawansowania choroby.

Plan leczenia ustala się indywidualnie na podstawie stopnia zaawansowania. We wczesnym stadium zwykle wystarcza całkowite wycięcie zmiany, a w razie potrzeby usuwa się także najbliższe węzły chłonne. W stadiach zaawansowanych stosuje się leczenie dodatkowe — immunoterapię, terapię celowaną lub radioterapię przerzutów. O wyborze metody decyduje zespół lekarzy.

Przeżycie w dużej mierze zależy od stadium, w którym wykryto chorobę. W stadium I ponad 90% pacjentów żyje dłużej niż 5 lat, natomiast w stadium IV — mniej niż 20%. To pokazuje, jak ważne jest wczesne rozpoznanie: czerniak wykryty odpowiednio wcześnie jest w większości przypadków wyleczalny.

Nie zwlekaj z konsultacją, jeśli zauważysz jakiekolwiek zmiany kształtu, koloru lub wielkości znamienia, jeśli znamię krwawi, swędzi lub boli, albo jeśli masz wiele znamion i nie wiesz, które obserwować. Dermatolog mojaDerma może ocenić zmianę podczas konsultacji online — na podstawie zdjęć i opisu — i wskazać, czy potrzebna jest pilna wizyta u specjalisty.